^istoria

<wstecz

Jak głosi podanie Sichów Wielki, w którego skład wchodziły grunty obecnego Sichowa Dużego, Pacanówki i Podborka, został podarowany przez Bolesława Chrobrego klasztorowi na Jasnej Górze. Własnością klasztoru przestał być w 1527 r. O Sichowie Wielkim wspomina dokument z 1528 r., dotyczący transakcji zawartej pomiędzy Andrzejem z Tęczyna a Hieronimem Łaskim- wojewodą sandomierskim, panem Rytwian i Staszowa. Dzięki jego staraniem Sichów Wielki wraz z pobliskimi wioskami przeszedł wskutek zamiany na inne dobra na własność dziedziców Staszowa. Z rejestrów poborowych z lat 1530-1532 można dowiedzieć się że w Sichowie Wielkim znajdowało się 1 1/2 łanów kmiecich, 1 gospodarstwo sołtysie i karczma.

        Od Łaskich dobra przeszły w1581 r. w ręce Zborowskich, a w 1586 r. Tenczyńskich. W 1639 r. stały się własnością Opalińskich, następnie Lubomirskich, Sieniawskich, Denhoffów i  Czartoryskich. W XVI i XVII w. Sichów Wielki należał do województwa sandomierskiego i do powiatu wiślickiego razem z wsiami: Sichów Mały (vel Sichowiec), Koniemłoty, Tuklęcz, Święcica, Siedlec, Krzywołęcz  (parafia Koniemłoty) oraz Sydzyna (parafia Łubnice).

        W 1778 r. Klucz Rytwieński, do którego należał i Sichów, otrzymała w posagu Izabella Czartoryska, wychodząc za mąż za księcia Stefana Lubomirskiego. 16 października 1808 r. Izabella Lubomirska zawarła układ z kasztelanem połanieckim hr. Piusem Kicińskim, któremu wydzierżawiła dożywotnio folwark sichowski wraz z należącymi do niego wsiami: Sichowem Wielkim i Małym oraz Sydzyną. Wiosną 1809 r. sporządzono dokładny inwentarz z opisem dworu, oficyny,  zabudowań folwarcznych, studni i trzech karczm: wielkosichowskiej, małosichowskiej i „wygodzkiej”.        

"Piława"- herb Potockich

Po śmierci kasztelana tj. 21 kwietnia 1828 r. posiadłość przeszła w ręce poślubionych sobie wcześniej księżnej Julii Lubomirskiej i hrabiego Jana Potockiego. W 1815 r. hrabia założył szkoły początkowe w Rytwianach, Sichowie, Oględowie i Koniemłotach i Łubnicach, utrzymywane kosztem dziedzica dla własnych poddanych, urządzone zgodnie z instrukcją książki „Urządzanie szkółek wiejskich” z tego samego roku.  Z przekazu etnograficznego wiadomo, że po upadku powstania listopadowego w 1831 r. w majątku sichowskim ukrywał się gen. Józef Chłopicki. Hrabia Wnuk Jana, hrabia Adam Potocki po objęciu przez siebie dóbr zniósł pańszczyznę i w 1848 r. oczynszował swoich włościan. W 1857 r. zakłada m. in. w Sichowie kasę gminną.         W 1897 r. Sichów staje się własnością hrabianki Róży Potockiej i księcia Macieja Radziwiłła, herbu Trąby, którzy swój związek ślubny zawarli w Krakowie na Wawelu. Księstwo Radziwiłłowie dobrze zapisali się w pamięci mieszkańców, założyli kasę oszczędnościową dla służby folwarcznej oraz tzw. kasę przezorności dla oficjalistów. Maciej Radziwiłł szybko stał się osobą publiczną, założył ochronkę, a dla  zdolnej, kształcącej się młodzieży ufundował stypendia. Dał się poznać jako wspaniały gospodarz. Po śmierci ojca- Macieja w roku 1920 r. kolejnym właścicielem Sichowa zostaje jego syn- książę Krzysztof Radziwiłł. 12 IX 1923r. Krzysztof bierze ślub z Zofią Popiel, córką dziedzica z Kurozwęk i osiedlają się oni na stałe w Sichowie.

"Trąby"-  herb Radziwiłłów

         

    Dramatyczne wydarzenia wojny i okupacji hitlerowskiej nie ominęły Sichowa. Gdy przyszłą wojenna zawierucha w 1939 r. księstwo Radziwiłłowie musieli opuścić sichowski dwór, zostali aresztowani. Najdłużej z rodu więziony był Krzysztof, który przebywał w obozach koncentracyjnych m.in. w Mathausen. Do dziś w pamięci zachowała się sylwetka księdza Konstantego Michalskiego, który w latach 1940-1944 w czasie swego duszpaszterzowania  pozostał do końca wierny mieszkańcom Sichowa, głosząc słowo Boże w niewielkiej kaplicy w budynku szkoły. To właśnie tu, w cichej sichowskiej wsi zrodziły się jego "Kroniki" .

cdn...

                   

 

Zdjęcia z książki Sławomira Maja Radziwiłłowie na Ziemi Staszowskiej. 

Opisy zdjęć (w kolejności od lewej na górze):

1. Krzysztof Radziwiłł na tarasie w Sichowie Dużym, 1924 r.

2. Zarząd Główny dóbr staszowskich w Sichowie Dużym, 1925 r.

3. Dożynki w Sichowie D., 1929 r.

4. Pałac w Sichowie D. z lotu ptaka, 1930 r.

5. Rekolekcje dla Pań w Sichowie, 1932 r.

6. Zofia i Krzysztof Radziwiłłowie z Dziećmi Barbarą, Marią, Zofią i Stanisławem na schodach tarasu w Sichowie, 1932 r.

7. Pałac w Sichowie (koniec lat 80).

8. Lokaj i pokojówka z majątku w Sichowie- Leokadia i Andrzej Kardasiowie. 

 

Poniżej: zdjęcia ze zbiorów rodzinnych pana Piotra Suzina- wnuka zarządcy majątku Radziwiłłów w Sichowie- Piotra Mroka.  

Za zeskanowanie i przesłanie zdjęć serdecznie dziękuję.

 

Krzysztof Radziwiłł z żoną Zofią Popiel	Zarządca majątku- Stefan Mrok z żoną	Piotr Mrok z córka Mirosławą

Książę Krzysztof Radziwiłł z personelem Sichowa
Tereny majątku w Sichowie
Dom ogrodnika i żniwa w Sichowie
Kapliczka w parku- lata-30-te i Aleja Lipowa

 

Tekst historii Sichowa D. opracowany na podstawie książek: 

- Opis historyczny parafii i miasta Staszów do 1918 r. cz. 1, Staszów 1990

- Alicja Makowska Prywatne miasto Staszów i dobra staszowskie, Warszawa 1981 wyd. PWN 

- O Ziemi Staszowskiej, Staszów 1961 r., Prezydim Powiatowej Rady Narodowej Inspektorat Oświaty w Staszowie

- Sławomir Maj, Radziwiłłowie na Ziemi Staszowskiej, Staszów 1997, Staszowskie Towarzystwo Kulturalne

- kronika Szkoły Podstawowej w Sichowie Dużym prowadzona przez panią Danutę Giemlewicz

- kronika rodzinna Saga rodu znad Wschodniej Jana Plewy, któremu za jej udostępnienie oraz dodatkowe informacje serdecznie dziękuję.

< wstecz